Köy Enstitüleri (1.Bölüm)

Posted On 6 / Nisan / 2006

Filed under Güncel, Köy Enstitüleri, Kişisel

Comments Dropped one response

17 Nisan: Köy Enstitülerinin kuruluş yıldönümü

Arifiye!
Şoför durdu, Enstitü Mektebi, dedi.
Süleyman Edip bey müdürün adı.
Bir yol da burada duralım;
Ellerinde nasır, yüzlerinde nur,
Yarına ümitle yürüyenlere
Bir selam uçuralım.

~ Orhan Veli, Destan Gibi

Piramidin Tabanı’ydı onlar. Dipten Gelen Ses’tiler. Önleri kesildi. Yetmediler. Birer birer geçip gittiler aramızdan. Son kalanlar seksenine merdiven dayadı artık. Şimdiki kuşaklar onları umursamıyor. Zaten tarihi de umursamıyor genç kuşaklar. Geçmişini bilmeyen geleceğini de bilemez, yönetemez oysa.herkese egitim toplum icin egitimTürkiye Cumhuriyeti’nin en önemli eğitim atağı Köy Enstitüleri 1936 yılında ilk eğitmen kurslarının açılmasıyla başladı (“Köy eğitmeni” kursları, 17 Nisan 1940’ta “Köy Enstitüleri”ne dönüştü) ve 1946 yılından başlayan bir sürecin sonunda 1954 yılında ilköğretmen okullarına dönüştürülerek kapılarına kilit vuruldu. Bugün Türkiye’nin Köy Enstitüleri deneyimi dünya çapında birçok eğitim araştırmasına (Örneğin Dr. Fay Kirby’nin araştırması) konu olmaya devam etse de bu ülke onları çoktan unuttu. Bunda hem sağdan hem soldan acımasızca eleştiri almalarının payı büyük olsa gerektir. Kimi bu okulların komünist yetiştirdiğini savundu, kimi zavallı öğrencilere angarya yüklendiğini ileri sürdü.

Kimi (Kurtuluş Savaşı’nı yapan Mustafa Kemal’in ordusunun köylü ordusu olduğunu unutup) köylülerin eğitilmesi ne kelime varlığına bile dayanamıyordu. O zaman uyanan köylünün ağalık düzenine baş kaldıracağından korkanlar olduğu gibi günümüzde de şehirlilerin çoğunun bir iki kuşak öncesinin köye dayandığını unutarak konuşanlar olduğunu görüyoruz. Dolayısıyla bu okulların kapanmasında bu kesimlerin ve anlayışların her birinin ayrı ayrı sorumluluğu vardır. Oysa Köy Enstitüleri kendi öz kaynaklarımızla ve kendi gerçeklerimizden yola çıkıp ülkenin toplumsal kalkınmasına çok büyük bir destek verdi. Bilimin aydınlığını en ücra köylere kadar götürdü. Gençlerin içindeki yaratıcılığı ortaya çıkardı. Onları sorumlu, üretime katkıda bulunan, katılımcı bireyler haline getirdi.

Ben gittiğim birçok yerde tanıştığım insanların gözünün içine bakarak ve hele de öğretmen olduklarını öğrenmişsem köy enstitülü olup olmadığını anlayabiliyorum. Bu büyük bir başarı değil. Biraz dikkat edilirse onların ne kadar farklı olduğunu herkes fark edebilir. Bir iki örnek vereyim.

Bafa Gölünü bilirsiniz. Onun kıyıcığında bir yaşlı öğretmenle tanıştım. Bu gölün balığını köylünün yiyebilmesi için verdiği uğraşları anlattı. Tabii kimseye yaranamamıştı. “Siz,” dedim, “Köy Enstitülü müsünüz ki bu kadar uğraştınız bu iş için?” Evet, Köy Enstitülüydü. Gökova’da ömrü boyunca bin bir zahmetle biriktirdiği kapsamlı kitaplığını halka açan, bir tür özel kitaplık kuran bir öğretmen var. Bildiniz o da Köy Enstitülü.

Abarttığımı düşünebilirsiniz ama bir kez de siz parlak, mücadeleci, yaratıcı yaşlılara Köy Enstitülü olup olmadıklarını sormayı deneyin. Ne kadar haklı olduğumu göreceksiniz. Çünkü onlar köylüye sadece okulda değil, tarım, balıkçılık, sağlık, yol, su, elektrik, dokuma, inşaat, marangozluk gibi birçok alanda da yol gösterdiler. Bu alanda dersler gördüler. Bu okullarda haftada 44 saat olan ders programı içinde seçmeli olarak veya bölge özelliğine göre bu dersler de veriliyordu. Böylece yaşamdan kopuk dersler almak yerine yaşamın içinde kullanabilecekleri bilgilerle donanıyorlardı.

Bugün eğitimde gelinen nokta ise taşımalı eğitim denen bir ucube sistem sayesinde yirmi bin civarında köyün ilkokulsuz kalması oldu. Nereden nereye…

Bu gelinen noktada hala “herşeyin başı eğitim” diyenler kimler gerçekten…

Reklamlar

One Response to “Köy Enstitüleri (1.Bölüm)”

  1. Köy Enstitüleri üzerine « Nicomedian-Şefika

    […] Enstitüleri konusunda geçen yıl üç yazı yazmıştım. Bunların ilkinde  geçmişini bilmeyen geleceğini de bilemez fikrinden yola çıkarak enstitüleri anlatıyorum; […]

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s